Terapia Par Skoncentrowana na Emocjach

Emotionally Focused Therapy (EFT) Terapia Skoncentrowana na Emocjach.

Podstawowe informacje

Koncepcja i opublikowanie: prof. Sue Johnson i prof. Leslie Greenberg w 1980 r.

EFT jest rozwijana w szczególności przez prof. Psychologii Klinicznej Sue Johnson oraz współpracowników w oparciu o badania naukowe, doświadczenia i praktykę terapeutyczną.

Prof. Leslie Greenberg brał udział w rozwijaniu metody EFT na samym jej początku, następnie zaangażował się we własne badania nad emocjami.

Główne cele EFT

  • odkrycie, pogłębianie i reorganizacja kluczowych reakcji emocjonalnych;
  • zmiana wzorów interakcji partnera;
  • stworzenie bezpiecznych więzi między partnerami dzięki nowym interakcjom i wydarzeniom, które definiują ich relację na nowo i sprawiają, że staje się ona bezpieczna.

Miłość

Od około 20 lat trwają badania naukowe nad miłością. Wcześniej traktowana ona była jako abstrakcyjny rzeczownik, emocja, mieszanka seksu i nastrojów, a z punktu widzenia psychologii jako analiza zysków i strat. Na dzień dzisiejszy traktuje się ją jako więzi i przywiązanie w odniesieniu do teorii przywiązania Bowlby’go. Dodatkowo Phillip Shaver i Mary Ainsworth badali style przywiązania u osób dorosłych i możliwość ich zmiany.

Wiedząc, czym jest miłość, wiemy jak o nią dbać, jak ją wzmacniać i jak odnowić. To główne kierunki zainteresowania współczesnych badaczy miłości, a na ich pracy opiera się technika terapii par skoncentrowanej na emocjach.

Dzięki nim zachowania partnerów stają się dla terapeuty:

  • zrozumiałe,
  • możliwe do przewidzenia,
  • wytłumaczalne.

Terapia EFT korzysta z dorobku naukowego:

  • Psychoterapii Gestalt, (empiryczna, oparta na doświadczeniu) Fritza Perls’a
  • Terapii Systemowej Salvadora Minuchina
  • Terapii skoncentrowanej na pacjencie Carla Rogers’a

Rozwój miłości romantycznej

  1. Pary odnajdują w sobie coś interesującego i dlatego starają się spędzać ze sobą czas.
  2. Dzielą się swoimi doświadczeniami, myślami, odczuciami, wartościami, perspektywami, nadziejami i marzeniami.
  3. Dzielenie wiąże się również z ryzykiem, zwłaszcza kiedy związek staje się głębszy. Partnerzy ryzykują, że druga strona dotrze zbyt głęboko do miejsc, które nie są jawne. Często są to emocje ukryte, co do których sami nie do końca mamy świadomość. Bez okazania swoich emocji, czasem słabości, nie możemy doświadczyć wsparcia, pocieszenia i głębokiej więzi.
  4. Im bardziej dostępni dla siebie nawzajem jesteśmy, dostrojeni, reagujący, szczególnie w trudnych sytuacjach, tym bardziej intymny i bezpieczny staje się związek.
  5. Ta intymność, więź, zestrojenie, połączenie i bezpieczeństwo tworzy głęboką i dojrzałą miłość.

„Zaangażowanie to paliwo dla relacji. Jeśli staramy się być bezpieczni poprzez unikanie zaangażowania, niszczymy relacje w zarodku (często unikamy zaangażowania ze strachu przed utratą relacji)” – Sue Johnson.

Proces rozpadu relacji

  1. Podczas trwania związku wszystkie pary doświadczają nieporozumień, złego traktowania, rozczarowania lub zawodzą się na swoim partnerze – to powoduje rany.
  2. Jeśli rany nie zostaną skutecznie zaleczone, skrzywdzony partner zmniejszy swoją otwartość na dzielenie się sobą (swoje zaangażowanie), szczególnie prawdopodobne będzie takie zachowanie w obszarze doświadczanego zranienia.
  3. Im częściej tak się dzieje, tym częściej partner zamiast ryzykować otwartość na współmałżonka i budować wspólne więzi, koncentruje się na swoim bezpieczeństwie (staje się zachowawczy/wycofany).
  4. Im mniej bezpiecznych i intymnych oraz głębokich i szczerych połączeń/powiązań mają partnerzy, tym bardziej stają się od siebie oddaleni w relacji.
  5. Emocjonalna dostępność, pozytywne reagowanie i zaangażowanie wysycha, co prowadzi do większych nieporozumień, błędnych reakcji, rozczarowań i zdrady.
  6. Negatywne emocje i negatywne interakcje stają się normą i powodują, że związek traci intymność i zaangażowanie i więź.

 

Brak więzi i ból z tym związany podtrzymywany jest przez:

  • absorbujące negatywne emocje i sztywne schematy zachowań pomiędzy partnerami;
  • reagowanie na siebie nawzajem poprzez odbijanie negatywnych emocji, sztywnych wzorów zachowań, które blokują więzi emocjonalne i zaangażowanie.

Założenia EFT

Dostępność i reakcje są podstawowymi elementami tworzenia się bezpiecznego stylu przywiązania.

W terapii par chodzi o:

    1. Zaangażowanie – emocjonalna dostępność,
    2. Dostępność – bycie dostępnym i otwartym,
    3. Reakcje partnera – reagowanie na partnera.

EFT nie koncentruje się na diagnozowaniu, ale na zmianie. W EFT szukamy bezpieczeństwa, zmieniamy dynamikę, emocje i emocjonalność.

Emocje

Emocje występują na dwóch poziomach: pierwotnym i wtórnym.

  • Pierwotne emocje są głębsze, bardziej wrażliwe, takie jak: smutek, zranienie, lęk i samotność.
  • Emocje wtórne to emocje związane z reakcjami (zwane również uczuciami), takie jak: gniew, zazdrość, niepokój, wstyd i frustracja. Występują one jako reakcja na pierwotne emocje.
  • Podstawowe emocje zazwyczaj przybliżają partnerów, wtórne odsuwają partnerów od siebie.

 

Cykl

 

Zachowania:

 

Prześladowanie/złośliwy krytycyzm jest postrzegane przez  EFT jako:

  • Próba wpłynięcia na zmianę niedostępności u partnera;
  • Przeciwstawienie się izolacji i porzucenia ze strony partnera.

 

Wycofanie się jest postrzegane jako:

  • Próba powstrzymania interakcji i uregulowanie obaw przed odrzuceniem;
  • Próba uniknięcia potwierdzenia definicji siebie, jako osoby nieakceptowalnej.

Skuteczność EFT

  • Ponad 90% par, które ukończyły terapię EFT, zgłasza wzrost satysfakcji czerpanej z życia w związku.
  • 70-75% par wychodzi z kryzysu oraz wykazuje tendencje do pogłębiania swoich relacji po terapii.
  • 2 lata po terapii obserwowane pary utrzymują wzrost lub kontynuują poprawę – 60%.
  • EFT ma pozytywny wpływ na osoby z depresją, z problemami intymności w relacji, z problemem zaufania, pożądaniem i zadowoleniem seksualnym (Clinical Psychology: Science & Practice, 1999, 6, 67-79.).

Etapy i kroki w procesie Terapii Par EFT

Etap I – Ocena sytuacji oraz deeskalacja negatywnego cyklu.

1 – stworzenie sojuszu i identyfikacja kluczowego problemu,

2 – identyfikowanie negatywnego cyklu interakcji na każdym poziomie negatywnego cyklu,

3 – dotarcie do pierwotnych emocji związanych z przywiązaniem,

4 – nadanie ram w cyklu i w odniesieniu do teorii przywiązania.

 

Etap II – Zmiana pozycji w interakcji oraz tworzenie nowych wydarzeń, które budują więzi.

5 – uznanie wypartych potrzeb, emocji i dzielenie się nimi,

6 – promowanie i docenianie tego, w jaki sposób partnerzy akceptują siebie nawzajem (emocjonalne tango),

7 – prośba o dzielenie się potrzebami i pragnieniami – to wiąże partnerów.

 

Etap III – Scalanie i wzmocnienie

8 – umożliwienie wdrożenia nowych rozwiązań,

9 – wzmocnienie nowego pozytywnego cyklu.

Kilka danych wynikających z badań

„Skala ryzyka związanego z izolacją społeczną jest porównywalna z paleniem papierosów” (James S. House).

„Odrzucenie w relacji uruchamia te same mechanizmy, co ból fizyczny” (Sue Johnson).

„Bezpieczne przywiązanie jest najlepszym zabezpieczeniem przed bezradnością i bezsensownością, wpływa na kształtowanie się odporności, pomaga w przechodzeniu przez traumy, spowalnia procesy starzenia się.” (Van Der Kolk).

„Styl przywiązania i głęboka więź emocjonalna w relacji partnerów wpływa na relacje seksualne – największa satysfakcja z seksu w związku jest po 20 latach małżeństwa” (Mikulincer & Shaver, 2007).

 

Lista artykułów i wyników badań.

Książki Sue Johnson w j. polskim:

  • „Przytul mnie Siedem rozmów, które zapewnią miłość na całe życie”, wydawnictwo: Laurum, 2012
  • „Sens miłości”, wydawnictwo: Instytut Psychologii Zdrowia, 2015